Get Adobe Flash player

Jest pierwsza połowa XIX wieku, Karkonosze przemierza Karl Mattis, który wkrótce napisze pierwszy przewodnik turystyczny po Karkonoszach ilustrowany pięknymi litografiami. Tłumaczenia tego przewodnika na język polski podejmie się U.J.Kołodziejowski i to wydawnictwo w cenie 2 zł ukaże się drukiem w roku 1830 pod tytułem "Olbrzymie góry z widokami nayznakómitszemi, porządkiem po sobie idącemi w Dwudźiestu dwóch Rycinach wystawióne, wraz z Mappą, ułożone przez Karóla Mattis w Szmidebergu a wyłozóne na polski język przez Ur. J. Kołodziejowskiego. Druga, poprawna Edycya”. Trwają spory co do faktu, że jest on pierwszym przewodnikiem napisanym po polsku, jest to bowiem  przekład. Pierwszy polski przewodnik o Karkonoszach i po polsku napisała bowiem kobieta (1850) - Rosalia Saulson z Feliksów. Postanowiła napisać przewodnik, który powstał w pokoiku hotelowym (obecnie pawilon Marysieńka Uzdrowiska Cieplice). Dziełko to podzieliła na rozdziały - 12 wycieczek, z których wszystkie rozpoczynały się w Cieplicach. Oprócz czasu jaki był niezbędny do odbycia wycieczki podała też szereg informacji o atrakcjach turystycznych, m.in.: Jeleniej Góry, Staniszowa, Mysłakowic, Bukowca, Karpnik, Sobieszowa, Karpacza, Kowar a także Śnieżki. Dodała też miejscowe legendy, w tym szczególnie o Duchu Gór, którego nazywa po polsku Rybecal (spolszczona nazwa niemiecka Rübezahl). Przewodnik zatytułowała "Warmbrum i Okolice Jego w 38 obrazach zebranych w 12 wycieczkach przez Pielgrzymkę w Sudetach".

Wróćmy jednak do Mattisa, który zachwycony widokami karkonoskiego grzbietu sporządził ryciny i zaopatrzył je w opisy (Treść przewodnika dostępna jest na stronach śląskiej biblioteki cyfrowej). Jednym z obiektów, które postanowił opisać w swojej książeczce była Strzecha Akademicka (Domek Hampla), a pisał o niej tak:

"Wszedłszy na górę stanie się na ukośnej łące, a niezbyt daleko jest tak zwany domek Hampla, gdzie zwykle podróżni mający zamiar wnijść przed wschodem słońca na kopułę (Śnieżkę) przenocują. Rycina nr. 3 przedstawia zewnętrzny prospekt tego domku, leżącego wyżej nad powierzchnią morza 3844 stóp, zatem położenie jego jest nieprzyjemne i zimne.

Wewnętrzny układ domu jest tak urządzony i podzielony, jak się wyżej opisało, jednakże dla ciekawych odznacza się izba gościnna rysunkiem nr 4. Kto pragnie tego samego dnia wnijść na kopułę śnieżną dla patrzenia się zachodzącemu słońcu, ten powinien o 6 godzinie wyjść z domku Hampla, a przybywszy na płaszczyznę więcej mchem niż trawą okrytą i kolankowem drzewem zarosłą zbliżyć się po trzech kwadransach do podstawy kopuły. (…)

Potem schodzi się do domku Hampla na spoczynek. Tu przybywszy trzeba się starać dla natłoku podróżujących o miejsce do wypocznienia, a zjadłszy wieczerzą kontentować się wskazanem legowiskiem na sianie pod strzechą. Przespawszy się kilka godzin spokojnie udać się można powtórnie ze świtem na kopułę".[Poznań 1826 r.]

Polanę Złotówka odwiedzają co roku tysiące turystów. Zimą dołączają do nich narciarze i skiturowcy. Roztacza się stąd piękny widok na Kotlinę Jeleniogórską, Rudawy Janowickie i Pogórze Sudeckie i tu mieści się bohaterka naszego kolejnego wpisu – Strzecha Akademicka, drugie co do wielkości schronisko w polskich Karkonoszach przytulona do stoku Złotówki, szerokiego, bezleśnego grzbietu oddzielającego Kocioł Małego Stawu od Białego Jaru na wys. 1258 m. Przy schronisku znajduje się główny w tym rejonie węzeł szlaków letnich i zimowych. 

Miejsce to od wieków służyło okolicznym chłopom do wypasania bydła. Stała tu typowa Pasterska Buda bez wygód. Już w I połowie XVII wieku służyła pierwszym wędrowcom, miała bowiem idealną lokalizację – stała przy starym Trakcie Śląskim (Śląska Droga). Wspomniał o jej właścicielu Danielu Steinerze, wędrujący wielokroć po Karkonoszach Christian Gryphius (tu w 1645 r.) - stąd nazwa Danielsbaude – informując, iż był on następcą Tanla (stąd wcześniejsza nazwa Tanlabaude) gospodarzącego na tym terenie w 1642 r. O pierwszych gospodarzach tego obiektu było głośno za sprawą słynnej na cały region naleweczki na szyszkach oraz powitalno/pożegnalnej grze na Trąbie lub Rogu.

W XVIII wieku po wielu rozbudowach, przebudowach, modernizacjach i poprawkach, buda przeistoczyła się w schronisko. Po kolejnym gospodarzu nazwiskiem Samuel obiekt przejęła rodzina Hamplów (1758 – 1863) i to im właśnie Strzecha Akademicka zawdzięcza swoją obecną niemiecką nazwę – Hampelbaude (oraz w czeskim, jako Hamplova bouda). Piękną tradycją obiektu od roku 1696 do 1824 była wyłożona księga pamiątkowa. Dzięki niej wiemy dziś o wielu znakomitych gościach odwiedzających schronisko. We wrześniu 1790 roku gościem był J.W.Goethe , który rankiem podziwiał tu wschód słońca.

106 lat później gdy właścicielem schroniska był Franz Krauss Jr. Podjęto decyzję o innym zagospodarowaniu terenu pod budą. Tak powstało duże trzykondygnacyjne schronisko z jadalnią (80 m²) trzema pokojami i kuchnią na parterze, 11 pokojami i dwoma suszarniami na I i II piętrze. Los niestety nie był łaskawy dla tego budynku, bowiem z powodu nieszczelności komina 1 kwietnia 1906 roku schronisko zajął ogień, a dodatkowo straż pożarna potraktowała pierwsze doniesienie o pożarze jako primaaprilisowy żart i nie zdołano budynku ocalić. Na szczęście już po 5 miesiącach po odbudowie uruchomiono tu górski hotel. Nowy obiekt był większy, zupełnie nowoczesny, w pełni dostosowany do wymogów turystyki górskiej. Mieściła się w nim restauracja o powierzchni 140 m² ,bufet, kuchnia, zmywalnia naczyń, pokój dla przewodników górskich, pokój zimowy, weranda z widokiem na Kotlinę Jeleniogórską i 17 pokoi gościnnych. Dodatkowo zbudowano pomieszczenie kotłowni i zainstalowano centralne ogrzewanie.

Kolejną rozbudowę schroniska przeprowadzono jeszcze w latach 1911-1912. Zyskało ono powiększoną restaurację ze 120 miejscami konsumpcyjnymi, 12 nowych pokoi oraz przechowalnię sprzętu turystycznego. W owym czasie był to jeden z najnowocześniejszych obiektów turystycznych w Karkonoszach. Miał elektryczne oświetlenie, centralne ogrzewanie, wygodnie urządzone pokoje z bieżącą wodą oraz łazienki. Czynny był przez cały rok. W swojej postaci z tego okresu przetrwał do dziś.

Gdy przyjrzymy się pocztówkom z Hampelbaude z początków XX w. zauważymy często zbocze z rozbawionymi ludźmi zjeżdżającymi rogatymi saniami, a w tle schronisko. Nie da się ukryć jak popularną rozrywką było w tym miejscu szusowanie saniami w dół do Karpacza. Obecny szlak żółty, którym możemy zejść do Ronda – PKS Biały Jar, był jednym z najpopularniejszych torów saneczkowych. Na starych zdjęciach i pocztówkach widać prawdziwe tłumy entuzjastów tej rozrywki – nie ma się czemu dziwić (sami jako dzieci często chodziliśmy tam na sanki i nartosanki – do dziś spokojnie można tą trasą w zimie zjechać na sankach, ale tylko do Rozdroża Łomnickiego - dalej asfalt). Z racji swojej popularności w latach 20 XX w. w obiekcie okresami pracowała naprawdę spora załoga: na stałe pracował kierownik, gospodyni, służąca i kucharz, a w szczytowych okresach zatrudniano dodatkowo paręnaście osób, w tym również bacę, bowiem inwentarz żywy składał się z 2 koni, kilku owiec i krów.

    

Po II wojnie światowej obiekt szybko przejęli Polacy. Według relacji z lutego 1946 roku, znaleziono w nim bogate kolekcje talerzy, miedzioryty, drzeworyty i poroża łosi. Na szczęście dla infrastruktury obiektu nie został on rozszabrowany, gdyż zagospodarowano go już w 1945 roku, a przejęło go YMCA z Krakowa, a po jego likwidacji prowadzili je studenci wyższych uczelni krakowskich: Centrala Akademickiego Zrzeszenia Sportowego - organizacja studencka BRATNIA POMOC i z tego okresu pochodzi dzisiejsza nazwa - Strzecha Akademicka. W latach 1950-1956 w Schronisku mieścił się dom wczasowy Funduszu Wczasów Pracowniczych. Od roku 1957 właścicielem Strzechy Akademickiej jest Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Już pod zarządem PTTK w październiku 1959 przeprowadzono remont pokojów i elewacji. Kolejny raz w 1967 strzecha Akademicka została wyłączona z eksploatacji w związku z remontem, który trwał do lipca 1970 roku. W latach 70 XX w. na Zimnej Łące na Złotówce postawiono wyciąg Orczykowy, który znacznie ożywił zimową turystykę w tym miejscu.
Obiekt ten nie był pozostawiony na pastwę losu i był regularnie modernizowany. W 1995r. położono nowy miedziany dach, w latach 2000-2003 wymieniono w całym obiekcie okna i wyremontowano sanitariaty i prysznice. Dziś w schronisku można skorzystać z sauny i innych urządzeń rekreacyjnych.



TRASY TURYSTYCZNE

Jelenia Góra, PKP [8h / 24 km / 34 pkt.GOT] >> 1:20 h (4.8 km) szlakiem żółtym - Jelenia Góra, Czarne >> 1:05 h (3.7 km) szlakiem żółtym – Staniszów >> 0:05 h (0.2 km) szlakiem zielonym / żółtym - Staniszów, cmentarz >> 0:40 h (1.9 km) szlakiem żółtym – Grodna >> 0:35 h (2.3 km) szlakiem żółtym - Sosnówka Dolna >> 1:10 h (2.8 km) szlakiem żółtym - Kaplica Św. Anny >> 0:05 h (0.1 km) szlakiem niebieskim / żółtym - Domek Myśliwski >> 0:10 h (0.4 km) szlakiem żółtym - Przełączka pod Grabowcem >> 0:05 h (0.2 km) szlakiem czerwonym / żółtym - Pod Przełączką >> 0:40 h (1.7 km) szlakiem żółtym - Przełęcz Pod Czołem >> 0:20 h (0.9 km) szlakiem zielonym / żółtym - Świątynia Wang >> 0:15 h (0.7 km) szlakiem niebieskim / żółtym - Karpacz, Rówienka >> 0:03 h (0.1 km) szlakiem niebieskim / żółtym - Budnicza Struga >> 0:20 h (0.7 km) szlakiem żółtym – Wapniak >> 0:05 h (0.3 km) szlakiem niebieskim / żółtym - Pod Polaną w Karkonoszach >> 0:05 h (0.3 km) szlakiem niebieskim / zielonym / żółtym - Polana w Karkonoszach >> 0:45 h (2.1 km) szlakiem niebieskim [Odcinek od Domku Myśliwskiego do Samotni zamknięty w zimie ze względu na zagrożenie lawinowe oraz w okresie od 10.04 do 31.05 ze względu na ochronę przyrody. Zobacz źródło informacji] - Schronisko PTTK Samotnia >> 0:15 h (0.6 km) szlakiem niebieskim - Schronisko PTTK Strzecha Akademicka



Karpacz, Biały Jar PKS [5:10h / 16 km / 23 pkt. GOT] >> 0:10 h (0.4 km) szlakiem niebieskim / zielonym / żółtym - Karpacz, Hotel Majestic >> 0:25 h (0.9 km) szlakiem niebieskim - Karpacz, skrzyżowanie przy Kościele Wang >> 0:05 h (0.2 km) szlakiem niebieskim / zielonym - Świątynia Wang >> 0:15 h (0.7 km) szlakiem niebieskim / żółtym - Karpacz, Rówienka >> 0:03 h (0.1 km) szlakiem niebieskim / żółtym - Budnicza Struga >> 0:20 h (0.8 km) szlakiem niebieskim – Wapniak >> 0:05 h (0.3 km) szlakiem niebieskim / żółtym - Pod Polaną w Karkonoszach >> 0:05 h (0.3 km) szlakiem niebieskim / zielonym / żółtym - Polana w Karkonoszach >> 0:45 h (2.1 km) szlakiem niebieskim [Odcinek od Domku Myśliwskiego do Samotni zamknięty w zimie ze względu na zagrożenie lawinowe oraz w okresie od 10.04 do 31.05 ze względu na ochronę przyrody. Zobacz źródło informacji] - Schronisko PTTK Samotnia >> 0:15 h (0.6 km) szlakiem niebieskim - Schronisko PTTK Strzecha Akademicka >> 0:35 h (1.4 km) szlakiem niebieskim - Spalona Strażnica >> 0:20 h (1.3 km) szlakiem czerwonym / niebieskim - Przełęcz Pod Śnieżką >> 0:05 h (0.3 km) szlakiem czerwonym / niebieskim - Schronisko Dom Śląski >> 0:55 h (3.4 km) szlakiem niebieskim [W zimie na odcinku od kościoła w dolinie Obří důl do Śnieżki szlak zamknięty ze względu na zagrożenie lawinowe] - Obří Důl >> 0:25 h (1.5 km) szlakiem niebieskim - Pec pod Sněžkou, k lanovce >> 0:10 h (0.6 km) szlakiem niebieskim - Pec pod Sněžkou, Slunečná >> 0:05 h (0.5 km) szlakiem czerwonym / niebieskim - Pec pod Sněžkou, parkoviště autobusů >> 0:03 h (0.2 km) szlakiem czerwonym / niebieskim / zielonym - Pec pod Sněžkou



Schronisko na Przełęczy Okraj [4h / 11,5 km / 18 pkt.GOT] >> 0:02 h (0.1 km) szlakiem czerwonym / niebieskim / zielonym - Przełęcz Okraj, rozejście szlaków >> 1:05 h (2.7 km) szlakiem niebieskim [Szlak zamknięty od 10.04 do 31.05 ze względu na ochronę przyrody. Zobacz źródło informacji] - Skalny Stół >> 0:10 h (0.8 km) szlakiem niebieskim - Przy Sowiej Przełęczy >> 0:03 h (0.2 km) szlakiem czerwonym / niebieskim - Sowia Przełęcz >> 0:20 h (0.7 km) szlakiem czerwonym / niebieskim - Jelenka rozc. >> 0:05 h (0.1 km) szlakiem czerwonym / niebieskim / zielonym / żółtym – Jelenka >> 1:05 h (2.7 km) szlakiem czerwonym / niebieskim - Pod Śnieżką >> 0:15 h (1 km) szlakiem niebieskim [Szlak zamknięty w zimie ze względu na zagrożenie lawinowe. Zobacz źródło informacji] - Odejście Drogi Jubileuszowej >> 0:05 h (0.2 km) szlakiem czerwonym / niebieskim - Schronisko Dom Śląski >> 0:05 h (0.3 km) szlakiem czerwonym / niebieskim - Przełęcz Pod Śnieżką >> 0:25 h (1.3 km) szlakiem czerwonym / niebieskim - Spalona Strażnica >> 0:20 h (1.4 km) szlakiem niebieskim - Schronisko PTTK Strzecha Akademicka

 

Przełęcz Karkonoska [ 3h / 9 km / 13 GOT] >> 0:05 h (0.3 km) szlakiem czerwonym / zielonym - Schronisko PTTK Odrodzenie, skrzyżowanie >> 0:05 h (0.1 km) szlakiem czerwonym / zielonym - Pod Małym Szyszakiem >> 1:25 h (4.6 km) szlakiem zielonym - Pod Pielgrzymami >> 0:05 h (0.2 km) szlakiem zielonym / żółtym – Pielgrzymy >> 0:03 h (0.2 km) szlakiem zielonym / żółtym - Pod Pielgrzymami >> 0:15 h (0.9 km) szlakiem żółtym - Polana w Karkonoszach >> 0:45 h (2.1 km) szlakiem niebieskim [Odcinek od Domku Myśliwskiego do Samotni zamknięty w zimie ze względu na zagrożenie lawinowe oraz w okresie od 10.04 do 31.05 ze względu na ochronę przyrody. Zobacz źródło informacji] - Schronisko PTTK Samotnia >> 0:15 h (0.6 km) szlakiem niebieskim - Schronisko PTTK Strzecha Akademicka